عوامل موثر در حفظ قرآن كريم
2 - ايجاد آمادگى معنوى
وضـو گرفتن , قصد قربت و رو به قبله نشستن , علاوه بر اين كه خود عبادت است ,در روان حافظ تاثير مى نهد واو را از آرامش سرشارمى سازد .
3 - بهره گيرى از سحرگاهان
چـنـان كـه نـوجـوانى و جوانى بهترين فصل حفظ مطالب است ,هنگام صبح و نشاط اول روز نيز بـرترين وقت حفظ به شمار مى آيد .
دراين زمان , مغز انسان آماده تر است و بدن و طبيعت هر دو از آرامـش خاص برخوردارند .
افزون بر اين , در سحرگاه بركات فراوان نهفته است .
وقتى
امام محمد بـاقـر(ع ) به فرمان هشام بن عبد الملك ازمدينه سوى شام سفر مى
كرد, گروهى از مسيحيان را ديد كه درون غارى گام مى نهادند , حضرت پرسيد:
در چنين روزى عيد گرفته اند؟ گـفتند: خير, به سوى يكى از دانشمندان خود مى
روند .
آن هاهرسال يك بار در چنين روزى او را ازكوه خارج مى
كنندو آنچه مى خواهند از وى مى پرسند . امام فرمود: آيا دانشى دارد؟
گـفـتـنـد: آرى , از داناترين مردم است .
آن گاه حضرت چهره ى
خودرا پوشاند و با يارانش همراه مسيحيان سمت آن دانشمند نابينا وكهنسال
حركت كرد, مرد كهنسال به يارى حس نيرومندش , سمت امام اشاره كرد و گفت :
مرد, از ما هستى يااز امت محمد؟ امام فرمود: از امت محمد(ص (.
پير
پرسيد: براى پرسيدن آمدى يا پرسيده شدن ؟ امام فرمود: بپرس . مرد كهنسال
بسيار پرسيد . وپاسخ شنيد . آن گاه گفت : بنده ى خدا, كدام ساعت نه بخشى از
شب است نه بخشى از روز, واگر ازهيچ كدام نيست ,چيست ؟ امـام بـاقـر(ع )
فـرمـود : فاصله ى طلوع فجر تا طلوع آفتاب نه جزءشب است نه جزء روز .
زمانى از زمـان هاى بهشت است كه در آن بيماران درمان مى يابند و روزى بندگان خدا تقسيم مى شود, و ساعت رحمت و خيرو بركت است .
از
اين داستان در مى يابيم اين زمان زمانى معنوى است و شايسته است حفظ قرآن
در چنين وقتى تحقق يابد . خداوند مى فرمايد: [ان قرآن الفجر كان مشهودا [
نماز صبح مورد مشاهده است . مـراد از[قـرآن الـفـجـر] نماز صبح است .
بر
اساس روايات شيعه وسنى , در ميان نمازهاى روزانه نماز صبح مورد مشاهده ى
فرشتگان شب و روز قرار مى گيرد, زيرا در آغاز صبح فرشتگان شـب جـاى خـودرا
به فرشتگان روزمى سپارند و دراين تعويض جايگاه , نماز مردمان راديده , برآن
گواهى مى دهند .
براى بيدار شدن به هنگام طلوع
فجر, توجه به نكات زير سودمندمى نمايد: الف ( خفتن در اوايل شب ب ) شب
هنگام غذاى اندك خوردن ج ) خواندن آيه ى آخر سوره ى كهف
4 - انتخاب
مكان مناسب اگـر مـكان مطالعه پرسروصدا, بسيار سرد يا بسيار گرم و نامناسب باشد, انسان دچار تشتت فكر مى شود . اين نكته در [حفظ قرآن ] ازحساسيت ويژه برخورداراست , زيرا حفظ قرآن به تمركز شديد فكرنياز دارد . البته پس از به خاطر سپردن آيات , تكرار آن به اين اندازه تمركز نيازمند نيست و مى تواند در مكان هاى شلوغ نيز تحقق يابد .
5 تمركز فكر
هـنـگـام
به خاطر سپردن قرآن , تمركز فكر بسيار ضرورت دارد . پس بايد عوامل عدم
تمركز فكر و حـواس پرتى را شناسايى كرد و در رفع آن ها كوشيد .
اين
عوامل , در اشخاص مختلف متفاوت است ومى توان آن ها را به دو نوع تقسيم
كرد: الف ) درونى ب ) بيرونى عـوامـل [درونـى ] بـه معناى اسبابى است كه در
درون انسان جاى دارد, مانند اندوه و اضطراب و نگرانى . كسى كه در دام اين
عوامل گرفتار آمد, بايد حفظ قرآن راكنار نهد و نخست در نابودى اين عـوامل
بكوشد .
مراد از عوامل [بيرونى ], عوامل محيطى است , مانندسروصدا و صحنه هاى مشغول كننده .
اين امور از بازدهى حفظمى كاهد و چه بسا موجب دلسردى و نوميدى انسان مى گردد .
6 - انتخاب نوع قرآن
يـكـى از نـكـات بـسيار مهم و مؤثر در حفظ قرآن , مسئله ى انتخاب قرآن است .
بايد از آغاز تا پايان حفظ, حتى براى مرور, از يك قرآن استفاده كرد .
استفاده
از قرآن هاى مختلف ذهن را دچار مشكل مى كندوتصوير آيات و صفحات را به هم
مى ريزد . بهتر است , با توجه به مكان و زمان حفظ ومرور, از قطع هاى
گوناگون يك قرآن استفاده شود,براى مثال در خانه و محل كار از قطع بزرگ و در
غير ايـن مـوارد ازقـطـع جـيـبـى بـهره برد .
البته قرآنى كه
انتخاب مى شود, بايد ازويژگى هاى زير برخوردار باشد: الف ) سادگى متن و
زمينه ب ) عدم ترجمه هـنگام حفظ قرآن توجه به ترجمه ما را از مسير اصلى حفظ
دورمى سازد . بنابراين , بهتراست پيش از آغاز حفظ درباره ى ترجمه ,تفسير
اجمالى آيات و برخى از شان نزول ها آگاهى به دست آورد .
7 - آشنايى بازبان عربى
آشـنـايى بازبان عربى و ترجمه و تفسير اجمالى آيات , در حفظقرآن بسيار سودمند است .
به
خاطر سـپـردن كـلـمات و الفاظ, بدون توجه به معانى , كار حافظ را سخت مى
كند و سبب مى شود آيات بـه طـور صـحـيـح در ذهن جاى نگيرد . اين امر چنان
مهم است كه مى توان آن را مؤثرترين عامل پـيـشـرفـت در حفظ قرآن به شمار
آورد .
آشنايى بازبان عربى , آيات را دلنشين تر مى سازد و سبب علاقه و اميدوارى فزون تر حافظ مى گردد .
ياد آورى
كـسـانـى كه در انديشه ى شركت در مسابقات سراسرى قرآن به سرمى برند, بايد درباره ى تجويد قـرآن آگـاهـى كـافـى داشـتـه باشند . يادگيرى احكام تجويد از دو راه امكان پذير است : مربى و نـوارهاى قرآن . در اين راستا, سفارش مى شود علاقه مندان از همان آغاز قرآن رابا رعايت تجويد به خاطر سپارند تا هنگام خواندن آيات لحن آنان ازويژگى احكام تجويد برخوردار باشد .
9 - نوارهاى قرآنى
حـافظان با تجربه (109) بر
اين باورند كه گوش سپردن به نوارهاى قرآنى براى حفظ كتاب خدا روشـى
نـامـنـاسـب است , زيرا در اين شيوه حافظ به جاى تكرار پيوسته ى آيات به
شنيدن بسنده مـى كند و حافظه را با تكرار كلمات ورزيده نمى سازد .
اگر
حافظه پيوسته به كار گرفته نشود, به تـدريـج سلول هاى مغز حالت اثر پذيرى و
ثمردهى را ازدست مى دهد و ديگر در برابر محرك ها به انـدازه ى كـافـى
حـسـاسـيت ندارد تا داده ها را بى درنگ بايگانى و حفظ كند .
رمز
اصلى حفظقرآن , تكرار الفاظ است نه شنيدن . به طور كلى ,آفات گوش سپردن به
نوار عبارت است از: 1 . تنبلى حافظه 2 . دير به مطلوب رسيدن 3 . سستى و
مستحكم نبودن محفوظات البته گوش دادن به نوارهاى قرآنى , براى فراگيرى
احكام تجويدو بالا بردن سطح آن سودمند و در مواردى ضرورى است .
http://quran.al-shia.com/fa/id/0/view.php?input=item/05.html
